Akte Ruilverkaveling Merksplas officieel ondertekend

Op 16 mei was de Grondbank te gast in de kapel van de kolonie van Merksplas, om het officiële verlijden van de akte van de ruilverkaveling Merksplas bij te wonen. Met deze ondertekening wordt het eigendom van de nieuwe percelen in de ruilverkaveling officieel overgedragen aan de nieuwe eigenaars. De genodigden kregen ook een rondleiding in het nieuw ingerichte gebied.

Met het ruilverkavelingsproject Merksplas heeft de Vlaamse Gemeenschap fors geïnvesteerd in de toekomst van duurzame landbouw en de kwaliteit van de open ruimte van Merksplas en Turnhout.
De ruilverkaveling Merksplas beslaat een totale oppervlakte van ca 1821 ha, initieel verdeeld over 518 eigendommen. Een ruilverkaveling wordt door velen gezien als een eenvoudige herverdeling van landbouwpercelen omwille van praktisch overwegingen. De ruilverkaveling Merksplas illustreert dat het veel verder gaat dan dat. Voor het herschikken en dichter bij elkaar brengen van de verspreide landbouwkavels waren een aantal belangrijke ingrepen nodig: het opbreken van wegen, dempen van grachten, de heraanleg van landbouwwegen, het herbekijken van de waterhuishouding,... Bij de ontwikkeling wordt steeds gezocht naar een goed evenwicht tussen de rendabiliteit van de land- en tuinbouwbedrijven, het landschap en de waterhuishouding.

Verkeersveilige wegen, voor landbouw en recreatie
De koloniën van Merksplas en de groene omgeving trekken vele toeristen aan. Bij de heraanleg van de landbouwwegen, paden en de kruisingen met hoofdwegen werd enerzijds sterk ingezet op verkeersveiligheid. Anderzijds stond ook de bereikbaarheid van de landbouwkavels centraal.

Werken aan water
Te veel of te weinig water: dat delicaat evenwicht is primordiaal voor de landbouwer. In het voorjaar worden de Kempen regelmatig geplaagd door wateroverlast (drassige akkers). Door een nieuw netwerk van hoofd- en perceelsgrachten werd dit probleem grondig aangepakt. Ook het gevaar op overstroming stroomafwaarts (vallei van de Mark) werd opgevangen door de aanleg van 3 wachtbekkens. Zowel de grachten, als de Mark zelf kregen een 'natuur-behandeling': zo werd de Mark ingericht als houtwalbeek, met afgeschuinde oevers, houtkanten en aangeplante bomen.

Werken voor natuur
Niet alle landbouwkavels kregen uiteindelijk opnieuw een landbouwbestemming. Delen werden namelijk ingeruild voor natuur. Zo werden een aantal lager gelegen delen ter hoogte de Druytsloop, de Geheulsedijk en de instroompunten van de Bieseloop en de Mark ingericht als open drassig terrein voor weidevogels.

Werken aan landschap
Bomenrijen en houtkanten zijn belangrijke bouwstenen in een landschap. Zo geven ze extra karakter en kleur aan de vele wandel- en fietsroutes. Er werd echter niet uitsluitend gefocust op nieuwe aanplantingen in openbaar domein: 10 landbouwbedrijven namen deel aan een erfbeplantingsactie.

Archeologie
Tijdens de begeleiding van de grondwerken door archeologen werden op verschillende plaatsen kostbare sporen uit het verleden aangetroffen. Naast 3 woonplaatsen uit de middensteentijd (8000-5000 v. Chr), werd o.a. ook een Romeinse boerderij en een grafmonument uit de bronstijd ontdekt.

Wisselwerking met andere projecten in de Noorderkempen
Om de massabalans zo goed mogelijk in evenwicht te houden werd bvb. teelaarde van het aanpalende natuurinrichtingsproject Turnhouts Vennengebied overgebracht naar de kavels van de ruilverkaveling Merksplas. Daardoor wonnen zowel landbouw als natuur. Gelijkaardige wisselwerkingen waren er ook met andere ruilverkavelingsprojecten uit de buurt (bvb Zondereigen).

Enkele cijfers:
De totale uitgaven worden geraamd op 5.500.000€, waarvan ca. 10% ten laste waren van de eigenaars.
Het totale grondverzet bedroeg zo'n 200.000 m³.
2.600 nieuwe hoogstambomen, 15.000 stuks bosgoed
22.000m³ waterbergingscapaciteit
22,8 km wegenis vernieuwd (van paden tot asfaltwegen)

 

 

Akte Ruilverkaveling Merksplas officieel ondertekend